PETRIDISRADIO - ΑΡΘΡΑ-ΣΧΟΛΙΑ ΜΟΥΣΙΚΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ: 21 Δεκεμβρίου 2025

Κυριακή 21 Δεκεμβρίου 2025

1η Ετήσια Διάλεξη στη μνήμη του Αλέξη Πολίτη

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Το Εργαστήριο Πολιτικής και Θεσμικής Θεωρίας και Ιστορίας των Ιδεών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης σας προσκαλούν στην
1η Ετήσια Διάλεξη στη μνήμη του Αλέξη Πολίτη
Η πρώτη διάλεξη θα δοθεί τη Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 2025, στις 7 μ.μ., στο Αμφιθέατρο Αργυριάδη στο Κεντρικό Κτίριο του Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30).
Ο Αλέξης Πολίτης (1945-2025) υπήρξε μια από τις κεντρικές μορφές της σύγχρονης ελληνικής φιλολογίας, με έργο που άνοιξε νέους δρόμους στην κατανόηση της νεοελληνικής γραμματείας και της ιστορίας των ιδεών. Με τη βαθιά του γνώση των πηγών και τη μεθοδικότητα της έρευνάς του ανέδειξε τη διανοητική δυναμική του ελληνικού 18ου και του 19ου αιώνα, φωτίζοντας τόσο τα κείμενα όσο και τα ιδεολογικά ρεύματα που τα περιβάλλουν. Η συμβολή του παραμένει καθοριστική για όποια/ον επιθυμεί να προσεγγίσει την ελληνική γραμματολογική παράδοση με επιστημονική αυστηρότητα, κριτικό πνεύμα και ιστορική προοπτική.
Η σειρά των ετήσιων διαλέξεων έχει σκοπό να τιμήσει τη μνήμη του Αλέξη Πολίτη και θα δίνεται κάθε χρόνο από νέες ερευνήτριες και νέους ερευνητές πάνω σε θέματα που απασχόλησαν ή θα ενδιέφεραν τον Αλέξη Πολίτη. Οργανώνεται με πρωτοβουλία του Εργαστηρίου Πολιτικής και Θεσμικής Θεωρίας και Ιστορίας των Ιδεών του Τμήματος Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και την υποστήριξη των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης.
Στην αρχή της εκδήλωσης ο κ. Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης, Ομότιμος Διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, θα αναφερθεί στη ζωή και το έργο του Αλέξη Πολίτη.
Η διάλεξη θα δοθεί από τον κ. Μάρκο Ξυδάκη, Δρ. Νεοελληνικής Φιλολογίας, διδάσκοντα του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, με θέμα: «Τα παραμύθια των αστών»: Σκέψεις με αφορμή μια νέα αναγνωστική μόδα των Φώτων
Η μελέτη «Το παραμύθι των αστών: Σκέψεις για τις απαρχές του νεοελληνικού μυθιστορήματος», δημοσιευμένη το 1995 στα πρακτικά συνεδρίου αφιερωμένου στη μνήμη του μεγάλου δασκάλου Κ. Θ. Δημαρά, δεν ξεπερνά τις εννέα σελίδες. Ήταν, φαίνεται, αρκετές για τον μαθητή του – ο οποίος με τη σειρά του υπήρξε μεγάλος δάσκαλος, άμεσα ή έμμεσα, σε πολλούς από μας – ώστε να καταθέσει μια μεστή πρόταση για τις βαθιές αλλαγές που συντελούνται σε όλα τα επίπεδα σε ορισμένα στρώματα της ελληνικής κοινωνίας κοντά στο γύρισμα του αιώνα· στα στρώματα εκείνα που θα αναδειχθούν σε φορείς αυτού που καθιερώθηκε να αναφέρεται στη βιβλιογραφία ως «Νεοελληνικός Διαφωτισμός». Ο Αλέξης Πολίτης, με τη συνολική εποπτεία της ιστορικής εποχής που τον χαρακτηρίζει και με τον απλό, δοκιμιακό του λόγο, παρέδωσε μια μελέτη-σταθμό για τις σπουδές του 18ου αιώνα.
Ο Μάρκος Ξυδάκης σπούδασε Μεσαιωνική και Νεοελληνική Φιλολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου εκπόνησε και τη διδακτορική του διατριβή. Έχει συμμετάσχει σε ερευνητικά προγράμματα του Πανεπιστημίου Αθηνών (Κέντρο Μελέτης της Επανάστασης του 1821, Εργαστήριο Ιστορικής Έρευνας και Τεκμηρίωσης, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας) και του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του Βερολίνου (EXC 2020 Temporal Communities: Research Area 1 “Competing Communities”). Η έρευνά του εστιάζει στον 18ο και στις αρχές του 19ου αιώνα, με αντικείμενο τη λογοτεχνία και τη γραμματολογία, την εκδοτική, την παλαιογραφία και την ιστορία των ιδεών. Την τρέχουσα περίοδο υπηρετεί ως συμβασιούχος διδάσκων Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.

ΝΕΕΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΕΣ

ΝΕΕΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΕΣ
Δοκίμιο

ΟΚΤΩ ΑΓΓΛΟΙ ΔΟΚΙΜΙΟΓΡΑΦΟΙ
17ος - 19ος αιώνας
Ανθολόγηση – Εισαγωγή – Μετάφραση – Σημειώσεις: Δημήτρης-Χρυσός Τομαράς
Ο δοκιμιακός λόγος, το υβρίδιο αυτό μεταξύ αμιγώς προσωπικής έκφρασης και θεωρητικής πραγμάτευσης, φαντασίας και πραγματικότητας, αμέσως μετά τον Μονταίνι γνωρίζει σημαντική άνθηση στον πνευματικό κόσμο της Αγγλίας. Αυτή είναι μια ανθολόγηση δοκιμίων οκτώ Άγγλων συγγραφέων από την αυγή του 17ου έως και την εκπνοή του 19ου αιώνα, οι οποίοι, από διαφορετικό μονοπάτι ο καθένας, με βέβηλη ειρωνεία, χιούμορ, στοχαστική περιέργεια και, μαζί, ποιητική εσωτερικότητα μίλησαν για την πόλη, τη φιλοσοφία, την τέχνη, την ποίηση, μα και για την αγάπη, την απώλεια, τον Θεό και τον θάνατο.
FRANCIS BACON - RICHARD STEELE - JOSEPH ADDISON - SAMUEL JOHNSON - CHARLES LAMB - WILLIAM HAZLITT - THOMAS DE QUINCEY - JOHN RUSKIN
ISBN: 978-618-230-157-9
Σχήμα: 12.5 x 20 εκ.
Σελίδες: 440
Τιμή: 20 ευρώ
Λίγα λόγια για τη νέα σειρά «Δοκίμιο»:
Ως είδος, το δοκίμιο αποτελεί μια ενδιάμεση μορφή λογοτεχνικού/θεωρητικού λόγου στην οποία συναντώνται η πραγματεία για ένα ή περισσότερα θέματα με την αμιγώς προσωπική ματιά του συγγραφέα. Κατά κανόνα χαρακτηρίζεται από μεθοδολογική ρευστότητα, υποκειμενικό στοχασμό και πολύπλευρη ή και θραυσματική προσέγγιση· πολύ συχνά δε, εκφράζεται με φωνή ποιητική. Η σειρά αυτή αποσκοπεί στην έκδοση ορισμένων επιλεγμένων, χαρακτηριστικών βιβλίων δοκιμιακού λόγου —από συγγραφείς παλαιότερους αλλά και σύγχρονους— τα οποία αγγίζουν ποικίλες πτυχές της ανθρώπινης εμπειρίας και του πολιτισμού.
Επιστημονική εκλαΐκευση

ΜΑΡΙΑ ΖΑΡΙΜΗ
ΣΤΑ ΧΝΑΡΙΑ ΤΟΥ ΔΑΡΒΙΝΟΥ
πολιτισμικές οπτικές για την εξελικτική θεωρία στην Ελλάδα (δεκ. 1880 – δεκ. 1930)
Μετάφραση: Πελαγία Μαρκέτου
Ποια ήταν η επίδραση του δαρβινισμού στην πολιτισμική και διανοητική ιστορία της Ελλάδας — ιδίως στη λογοτεχνία της; Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, ο δαρβινισμός και οι διάφορες επιστήμες που συνδέθηκαν μαζί του επηρέασαν έντονα αρκετούς Έλληνες λογοτέχνες και άλλους διανοούμενους σε ό,τι αφορά ένα ευρύ φάσμα κρίσιμων —τότε και σήμερα— ζητημάτων όπως είναι «η θέση του ανθρώπου στη φύση», η διαμάχη μεταξύ φύσης και ανατροφής, η θρησκεία, οι κοινωνικές τάξεις, η φυλή, το έθνος, η γλώσσα, η ισότητα των δύο φύλων, ακόμα και η ευγονική.
Η μελέτη αυτή αποκαλύπτει ότι πολλοί από τους εν λόγω συγγραφείς και επιστήμονες δεν ασχολούνταν με όλα τα παραπάνω σημαντικά ζητήματα μόνο από κοινωνική, πολιτική ή φιλοσοφική άποψη (όπως γινόταν ευρέως αποδεκτό μέχρι σήμερα), αλλά εξέταζαν, επίσης, εναλλακτικές προσεγγίσεις σε αυτά με βάση τις δαρβινικές και διάφορες μεταδαρβινικές βιολογικές ιδέες της εποχής τους. Το βιβλίο τοποθετεί τα έργα των Ελλήνων συγγραφέων με τους οποίους καταπιάνεται στο πλαίσιο της διεθνούς επιστημονικής έρευνας για την πολιτισμική επίδραση των δαρβινικών θεωριών.
ISBN: 978-618-230-161-6
Σχήμα: 14 x 21 εκ.
Σελίδες: 512
Τιμή: 26 ευρώ